ÇÀÊÎÍ çà ñîáñòâåíîñòòà
Îáí., Èçâ., áð. 92 îò 16.11.1951 ã., â ñèëà îò 17.12.1951 ã., èçì. è äîï., áð. 12 îò 11.02.1958 ã., èçì., áð. 90 îò 8.11.1960 ã., ÄÂ, áð. 99 îò 20.12.1963 ã., äîï., áð. 26 îò 30.03.1973 ã., èçì. è äîï., áð. 27 îò 3.04.1973 ã., èçì., áð. 54 îò 12.07.1974 ã., â ñèëà îò 1.10.1974 ã., èçì. è äîï., áð. 87 îò 8.11.1974 ã., â ñèëà îò 1.12.1974 ã., èçì., áð. 55 îò 14.07.1978 ã., áð. 36 îò 8.05.1979 ã., áð. 19 îò 8.03.1985 ã., èçì. è äîï., áð. 14 îò 19.02.1988 ã., áð. 91 îò 2.12.1988 ã., áð. 38 îò 19.05.1989 ã., áð. 31 îò 17.04.1990 ã., èçì., áð. 77 îò 17.09.1991 ã., èçì. è äîï., áð. 33 îò 19.04.1996 ã., â ñèëà îò 1.06.1996 ã., èçì., áð. 100 îò 31.10.1997 ã., áð. 90 îò 15.10.1999 ã., èçì. è äîï., áð. 34 îò 25.04.2000 ã., â ñèëà îò 1.01.2001 ã., èçì., áð. 59 îò 21.07.2000 ã., â ñèëà îò 21.07.2000 ã., áð. 32 îò 12.04.2005 ã., äîï., áð. 46 îò 6.06.2006 ã., â ñèëà îò 1.06.2006 ã., èçì., áð. 105 îò 22.12.2006 ã., èçì. è äîï., áð. 24 îò 20.03.2007 ã., èçì., áð. 59 îò 20.07.2007 ã., â ñèëà îò 1.03.2008 ã., áð. 113 îò 28.12.2007 ã., â ñèëà îò 31.12.2007 ã., áð. 54 îò 13.06.2008 ã., áð. 109 îò 23.12.2008 ã., â ñèëà îò 31.12.2008 ã., èçì. è äîï., áð. 6 îò 23.01.2009 ã., â ñèëà îò 1.05.2009 ã.
Ñáîðíèê çàêîíè - ÀÏÈÑ, êí. 10/91 ã., ñòð. 7; êí. 12/91 ã., ñòð. 163; êí. 5/96 ã., ñòð. 108; êí. 12/97 ã., ñòð. 114; êí. 11/99 ã., ñòð. 105; êí. 8/2000 ã., ñòð. 111; êí. 5/2005 ã., ñòð. 221 òîì III/91 ã., ñòð. 41
Áèáëèîòåêà çàêîíè - ÀÏÈÑ, ò. 12, ð. 2, ¹ 41
×ë. 1. (Èçì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.) Òîçè çàêîí óðåæäà ñîáñòâåíîñòòà, äðóãèòå âåùíè ïðàâà è òÿõíîòî ïðèäîáèâàíå, èçãóáâàíå è çàùèòà, êàêòî è âëàäåíèåòî è âïèñâàíèÿòà.
×ë. 2. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.) Ñîáñòâåíîñòòà ïðèíàäëåæè íà äúðæàâàòà, íà îáùèíèòå, íà êîîïåðàöèèòå è äðóãè þðèäè÷åñêè ëèöà è íà ãðàæäàíè.

(2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 33 îò 1996 ã.) Âñè÷êè âèäîâå ñîáñòâåíîñò ñå ïîëçóâàò ñ åäíàêâè âúçìîæíîñòè çà ðàçâèòèå è çàêðèëà.
×ë. 3. (Îòì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.). 

I. ÄÚÐÆÀÂÍÀ È ÎÁÙÈÍÑÊÀ ÑÎÁÑÒÂÅÍÎÑÒ

(Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.) 
×ë. 4. (Îòì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.). 
×ë. 5. (Îòì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.). 
×ë. 6. (Èçì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã., áð. 77 îò 1991 ã., áð. 33 îò 1996 ã.) Ñîáñòâåíîñòòà íà äúðæàâàòà è íà îáùèíèòå å ïóáëè÷íà è ÷àñòíà.
×ë. 7. (Èçì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã., áð. 33 îò 1996 ã.) Ðåæèìúò íà îáåêòèòå íà äúðæàâíàòà è íà îáùèíñêàòà ñîáñòâåíîñò ñå îïðåäåëÿ ñ îòäåëíè çàêîíè.
×ë. 8. (Èçì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 9. (Îòì. - ÄÂ, áð. 91 îò 1988 ã.). 
×ë. 10. (Èçì. - ÄÂ, áð. 36 îò 1979 ã., îòì., áð. 91 îò 1988 ã.). 
×ë. 11. (Èçì. - ÄÂ, áð. 99 îò 1963 ã., îòì., áð. 91 îò 1988 ã.). 
×ë. 12. (Îòì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.). 
×ë. 13. (Èçì. - Èçâ., áð. 12 îò 1958 ã., ÄÂ, áð. 87 îò 1974 ã., áð. 19 îò 1985 ã., áð. 14 îò 1988 ã., èçì. è äîï., áð. 91 îò 1988 ã., èçì., áð. 31 îò 1990 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 14. (Èçì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 15. (Èçì. - Èçâ., áð. 12 îò 1958 ã., ÄÂ, áð. 87 îò 1974 ã., äîï., áð. 14 îò 1988 ã., èçì. è äîï., áð. 31 îò 1990 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 15à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 87 îò 1974 ã., äîï., áð. 31 îò 1990 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 15á. (Íîâ - ÄÂ, áð. 87 îò 1974 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 15â. (Íîâ - ÄÂ, áð. 87 îò 1974 ã., äîï., áð. 31 îò 1990 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 15ã. (Íîâ - ÄÂ, áð. 87 îò 1974 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 15ä. (Íîâ - ÄÂ, áð. 87 îò 1974 ã., èçì., áð. 91 îò 1988 ã., áð. 31 îò 1990 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 16. (Èçì. - ÄÂ, áð. 99 îò 1963 ã., èçì. è äîï., áð. 27 îò 1973 ã., èçì., áð. 91 îò 1988 ã., èçì. è äîï., áð. 31 îò 1990 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 17. (Îòì. - ÄÂ, áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 18. (Èçì. - ÄÂ, áð. 33 îò 1996 ã., áð. 32 îò 2005 ã.) Äîãîâîðèòå, ñ êîèòî ñå èçâúðøâàò ïðèäîáèâàíåòî è ðàçïîðåæäàíåòî ñ èìîòè - ÷àñòíà äúðæàâíà èëè îáùèíñêà ñîáñòâåíîñò, ñå ñêëþ÷âàò â ïèñìåíà ôîðìà è ñå âïèñâàò ïî ðàçïîðåæäàíå íà ñúäèÿòà ïî âïèñâàíèÿòà ïî ìåñòîíàõîæäåíèåòî íà èìîòà. Íîòàðèàëíà ôîðìà íå å íåîáõîäèìà.
×ë. 19. (Äîï. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.) Ïðàâîòî íà ñîáñòâåíîñò âúðõó äúðæàâíè è îáùèíñêè íåäâèæèìè èìîòè ìîæå äà ñå óñòàíîâÿâà è ñ äîêóìåíò, èçäàäåí âúç îñíîâà íà êíèãèòå, êîèòî ñå âîäÿò çà òåçè èìîòè.
×ë. 20. (Äîï. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 20à. (Íîâ - Èçâ., áð. 12 îò 1958 ã., èçì., áð. 90 îò 1960 ã., ÄÂ, áð. 36 îò 1979 ã., áð. 91 îò 1988 ã., îòì., áð. 31 îò 1990 ã.). 
×ë. 21. (Èçì. - ÄÂ, áð. 87 îò 1974 ã., äîï., áð. 31 îò 1990 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 22. (Îòì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.). 
×ë. 23. (Îòì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.). 
×ë. 24. (Îòì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.). 
×ë. 25. (Èçì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 26. (Îòì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.). 
×ë. 27. (Îòì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.). 

II. ×ÀÑÒÍÀ ÑÎÁÑÒÂÅÍÎÑÒ

(Çàãë. èçì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.) 
×ë. 28. (Èçì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã., áð. 33 îò 1996 ã.) (1) Ñîáñòâåíîñò íà ôèçè÷åñêè è þðèäè÷åñêè ëèöà ìîãàò äà áúäàò âñè÷êè âåùè ñ èçêëþ÷åíèå íà òåçè, êîèòî ñúãëàñíî Êîíñòèòóöèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ ñà èçêëþ÷èòåëíà äúðæàâíà ñîáñòâåíîñò èëè ïî ñèëàòà íà çàêîíà ñà ïóáëè÷íà äúðæàâíà èëè îáùèíñêà ñîáñòâåíîñò.

(2) Ñúñ çàêîí ìîæå äà ñå çàáðàíè ïðèòåæàâàíåòî îò ôèçè÷åñêè èëè þðèäè÷åñêè ëèöà íà èìîòè è âåùè, ñâúðçàíè ñ äåéíîñòè, çà êîèòî å óñòàíîâåí äúðæàâåí ìîíîïîë.
×ë. 29. (Äîï. - ÄÂ, áð. 26 îò 1973 ã., èçì., áð. 31 îò 1990 ã., áð. 33 îò 1996 ã., áð. 59 îò 2000 ã., áð. 24 îò 2007 ã.) (1) ×óæäåíöè èëè ÷óæäåñòðàííè þðèäè÷åñêè ëèöà ìîãàò äà ïðèäîáèâàò ïðàâî íà ñîáñòâåíîñò âúðõó çåìÿ ïðè óñëîâèÿòà íà ìåæäóíàðîäåí äîãîâîð, ðàòèôèöèðàí ïî ðåäà íà ÷ë. 22, àë. 2 îò Êîíñòèòóöèÿòà íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ, îáíàðîäâàí è âëÿçúë â ñèëà, à ÷óæäåíöèòå - è ïðè íàñëåäÿâàíå ïî çàêîí.

(2) Ãðàæäàíè íà äúðæàâèòå - ÷ëåíêè íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, èëè íà äúðæàâèòå - ñòðàíè ïî Ñïîðàçóìåíèåòî çà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî, ìîãàò äà ïðèäîáèâàò ïðàâî íà ñîáñòâåíîñò âúðõó çåìÿ ïðè ñïàçâàíå íà èçèñêâàíèÿòà, óñòàíîâåíè ñúñ çàêîí, â ñúîòâåòñòâèå ñ óñëîâèÿòà íà Äîãîâîðà çà ïðèñúåäèíÿâàíå íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ êúì Åâðîïåéñêèÿ ñúþç.

(3) Þðèäè÷åñêè ëèöà îò äúðæàâèòå - ÷ëåíêè íà Åâðîïåéñêèÿ ñúþç, èëè îò äúðæàâèòå - ñòðàíè ïî Ñïîðàçóìåíèåòî çà Åâðîïåéñêîòî èêîíîìè÷åñêî ïðîñòðàíñòâî, ìîãàò äà ïðèäîáèâàò ïðàâî íà ñîáñòâåíîñò âúðõó çåìÿ ïî ðåäà íà àë. 2.

×óæäåíöè è ÷óæäåñòðàííè þðèäè÷åñêè ëèöà ìîãàò äà ïðèäîáèâàò ïðàâî íà ñîáñòâåíîñò âúðõó ñãðàäè è îãðàíè÷åíè âåùíè ïðàâà âúðõó íåäâèæèì èìîò â ñòðàíàòà, îñâåí àêî ñúñ çàêîí å óñòàíîâåíî äðóãî.

×óæäà äúðæàâà èëè ìåæäóïðàâèòåëñòâåíà îðãàíèçàöèÿ ìîæå äà ïðèäîáèâà ïðàâî íà ñîáñòâåíîñò âúðõó çåìÿ, ñãðàäè è îãðàíè÷åíè âåùíè ïðàâà âúðõó íåäâèæèì èìîò â ñòðàíàòà âúç îñíîâà íà ìåæäóíàðîäåí äîãîâîð, íà çàêîí èëè àêò íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.

×óæäà äúðæàâà íå ìîæå äà ïðèäîáèâà ïðàâî íà ñîáñòâåíîñò âúðõó íåäâèæèì èìîò â ñòðàíàòà ïî íàñëåäñòâî.
×ë. 29à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 24 îò 2007 ã.) Ëèöàòà ïî ÷ë. 29, àë. 2, êîèòî íå ïðåáèâàâàò ïîñòîÿííî â Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ, ìîãàò äà ïðèäîáèâàò çåìÿ çà âòîðè æèëèùåí èìîò ñëåä èçòè÷àíåòî íà ñðîêà, îïðåäåëåí ïðè óñëîâèÿòà íà Äîãîâîðà çà ïðèñúåäèíÿâàíå íà Ðåïóáëèêà Áúëãàðèÿ êúì Åâðîïåéñêèÿ ñúþç. 

III. ÑÚÑÎÁÑÒÂÅÍÎÑÒ
 ×ë. 30. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.) Ïðàâîòî íà ñîáñòâåíîñò ìîæå äà ïðèíàäëåæè è îáùî íà äâå èëè ïîâå÷å ëèöà - äúðæàâàòà, îáùèíèòå è äðóãè þðèäè÷åñêè èëè ôèçè÷åñêè ëèöà.

(2) ×àñòèòå íà ñúñîáñòâåíèöèòå ñå ñ÷èòàò ðàâíè äî äîêàçâàíå íà ïðîòèâíîòî.

(3) Âñåêè ñúñîáñòâåíèê ó÷àñòâóâà â ïîëçèòå è òåæåñòèòå íà îáùàòà âåù ñúðàçìåðíî ñ ÷àñòòà ñè.
×ë. 31. (1) Âñåêè ñúñîáñòâåíèê ìîæå äà ñè ñëóæè ñ îáùàòà âåù ñúîáðàçíî íåéíîòî ïðåäíàçíà÷åíèå è ïî íà÷èí äà íå ïðå÷è íà äðóãèòå ñúñîáñòâåíèöè äà ñè ñëóæàò ñ íåÿ ñïîðåä ïðàâàòà èì.

(2) Êîãàòî îáùàòà âåù ñå èçïîëçóâà ëè÷íî ñàìî îò íÿêîè îò ñúñîáñòâåíèöèòå, òå äúëæàò îáåçùåòåíèå íà îñòàíàëèòå çà ïîëçàòà, îò êîÿòî ñà ëèøåíè, îò äåíÿ íà ïèñìåíîòî ïîèñêâàíå.
×ë. 32. (1) Îáùàòà âåù ñå èçïîëçóâà è óïðàâëÿâà ñúãëàñíî ðåøåíèåòî íà ñúñîáñòâåíèöèòå, ïðèòåæàâàùè ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà îò îáùàòà âåù.

(2) Àêî íå ìîæå äà ñå îáðàçóâà ìíîçèíñòâî èëè àêî ðåøåíèåòî íà ìíîçèíñòâîòî å âðåäíî çà îáùàòà âåù, ðàéîííèÿò ñúä, ïî èñêàíå íà êîéòî è äà å îò ñúñîáñòâåíèöèòå, ðåøàâà âúïðîñà, âçåìà íåîáõîäèìèòå ìåðêè è àêî å íóæíî, íàçíà÷àâà óïðàâèòåë íà îáùàòà âåù.
×ë. 33. (1) Ñúñîáñòâåíèêúò ìîæå äà ïðîäàäå ñâîÿòà ÷àñò îò íåäâèæèìèÿ èìîò íà òðåòî ëèöå ñàìî ñëåä êàòî ïðåäñòàâè ïðåä íîòàðèóñà ïèñìåíè äîêàçàòåëñòâà, ÷å å ïðåäëîæèë íà äðóãèòå ñúñîáñòâåíèöè äà êóïÿò òàçè ÷àñò ïðè ñúùèòå óñëîâèÿ è äåêëàðèðà ïèñìåíî ïðåä íåãî, ÷å íèêîé îò òÿõ íå å ïðèåë òîâà ïðåäëîæåíèå.

(2) Àêî äåêëàðàöèÿòà ïî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ å íåèñòèíñêà èëè àêî òðåòîòî ëèöå êóïè ÷àñòòà íà ñúñîáñòâåíèêà ïðè óñëîâèÿ, óãîâîðåíè ïðèâèäíî âúâ âðåäà íà îñòàíàëèòå ñúñîáñòâåíèöè, çàèíòåðåñîâàíèÿò ñúñîáñòâåíèê ìîæå äà èçêóïè òàçè ÷àñò ïðè äåéñòâèòåëíî óãîâîðåíèòå óñëîâèÿ. Èñêúò òðÿáâà äà ñå ïðåäÿâè â äâóìåñå÷åí ñðîê îò ïðîäàæáàòà.

(3) Àêî ñúñîáñòâåíèêúò íå ïëàòè äúëæèìàòà ïîðàäè èçêóïóâàíåòî ñóìà â ìåñå÷åí ñðîê îò âëèçàíåòî íà ðåøåíèåòî â ñèëà, òîâà ðåøåíèå ñå ñ÷èòà îáåçñèëåíî ïî ïðàâî.
×ë. 34. (1) Âñåêè ñúñîáñòâåíèê ìîæå, âúïðåêè ïðîòèâíà óãîâîðêà, äà èñêà äåëáà íà îáùàòà âåù, îñâåí àêî çàêîíúò ðàçïîðåæäà äðóãî, èëè àêî òîâà å íåñúâìåñòèìî ñ åñòåñòâîòî è ïðåäíàçíà÷åíèåòî íà âåùòà.

(2) Ðàçïîðåäáèòå çà äåëáà íà íàñëåäñòâî âàæàò ñúîòâåòíî è çà äåëáà íà ñúñîáñòâåí èìîò.

(3) Èñêúò çà äåëáà íå ñå ïîãàñÿâà ñ äàâíîñò.
×ë. 35. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 33 îò 1996 ã.) Äîáðîâîëíàòà äåëáà íà äâèæèìè âåùè íà ñòîéíîñò íàä 50 ëåâà, êàêòî è íà íåäâèæèìè èìîòè òðÿáâà äà áúäå èçâúðøåíà ïèñìåíî ñ íîòàðèàëíî çàâåðåíè ïîäïèñè.

(2) Êîãàòî â äåëáàòà ó÷àñòâóâàò íåäååñïîñîáíè èëè îòñúñòâóâàùè, íåîáõîäèìî å ïðåäâàðèòåëíî ðàçðåøåíèå íà ðàéîííèÿ ñúä.

(3) (Èçì. - Èçâ., áð. 12 îò 1958 ã., ÄÂ, áð. 87 îò 1974 ã., èçì. è äîï., áð. 91 îò 1988 ã., îòì., áð. 31 îò 1990 ã.). 
×ë. 36. (Èçì. - Èçâ., áð. 12 îò 1958 ã., ÄÂ, áð. 87 îò 1974 ã., äîï., áð. 31 îò 1990 ã.) Ñúñîáñòâåíîñòòà íà äúðæàâàòà èëè íà îáùèíàòà ìîæå äà áúäå ïðåêðàòåíà îñâåí ÷ðåç äåëáà è ÷ðåç ïðîäàæáà íà ÷àñòòà íà äúðæàâàòà èëè íà îáùèíàòà, ÷ðåç îòñòúïâàíå íà ñúñîáñòâåíèöèòå íà äðóã ðàâíîñòîåí èìîò èëè ÷ðåç îòêóïóâàíå íà òÿõíàòà ÷àñò ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, îïðåäåëåíè îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.

IV. ÅÒÀÆÍÀ ÑÎÁÑÒÂÅÍÎÑÒ
 ×ë. 37. (Èçì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.) Åòàæè èëè ÷àñòè îò åòàæè, çàåäíî ñ ïðèäàäåíèòå êúì òÿõ ïîìåùåíèÿ â òàâàíà èëè çèìíèêà, ìîãàò äà ïðèíàäëåæàò íà îòäåëíè ñîáñòâåíèöè - äúðæàâàòà, îáùèíè è äðóãè þðèäè÷åñêè èëè ôèçè÷åñêè ëèöà.
×ë. 38. (1) Ïðè ñãðàäè, â êîèòî åòàæè èëè ÷àñòè îò åòàæè ïðèíàäëåæàò íà ðàçëè÷íè ñîáñòâåíèöè, îáùè íà âñè÷êè ñîáñòâåíèöè ñà çåìÿòà, âúðõó êîÿòî å ïîñòðîåíà ñãðàäàòà, äâîðúò, îñíîâèòå, âúíøíèòå ñòåíè, âúòðåøíèòå ðàçäåëèòåëíè ñòåíè ìåæäó îòäåëíèòå ÷àñòè, âúòðåøíèòå íîñåùè ñòåíè, êîëîíèòå, òðåãåðèòå, ïëî÷èòå, ãðåäîðåäèòå, ñòúëáèòå, ïëîùàäêèòå, ïîêðèâèòå, ñòåíèòå ìåæäó òàâàíñêèòå è èçáåíèòå ïîìåùåíèÿ íà îòäåëíèòå ñîáñòâåíèöè, êîìèíèòå, âúíøíèòå âõîäíè âðàòè íà ñãðàäàòà è âðàòèòå êúì îáùè òàâàíñêè è èçáåíè ïîìåùåíèÿ, ãëàâíèòå ëèíèè íà âñè÷êè âèäîâå èíñòàëàöèè è öåíòðàëíèòå èì óðåäáè, àñàíñüîðèòå, âîäîñòî÷íèòå òðúáè, æèëèùåòî íà ïîðòèåðà è âñè÷êî äðóãî, êîåòî ïî åñòåñòâîòî ñè èëè ïî ïðåäíàçíà÷åíèå ñëóæè çà îáùî ïîëçóâàíå.

(2) Ìîæå äà ñå óãîâîðè, ÷àñòèòå íà ñãðàäàòà, êîèòî îáñëóæâàò ñàìî íÿêîè îò îòäåëíî ïðèòåæàâàíèòå åòàæè èëè ÷àñòè îò åòàæè, äà áúäàò îáùè ñàìî íà ëèöàòà, ÷èèòî ïîìåùåíèÿ îáñëóæâàò.

(3) Îáùèòå ÷àñòè íå ìîæå äà ñå äåëÿò.
×ë. 39. (1) Ñúñîáñòâåíèöèòå ìîãàò äà ñè ïîäåëÿò îáùàòà ñãðàäà ïî åòàæè èëè ÷àñòè îò åòàæè.

(2) Ïî ñúùèÿ íà÷èí ìîæå äà ñå ðàçäåëè îáùà ñãðàäà è ïî ñúäåáåí ðåä, àêî îòäåëíèòå åòàæè èëè ÷àñòè îò åòàæè ìîãàò äà ñå èçïîëçóâàò ñàìîñòîÿòåëíî áåç çíà÷èòåëíè ïðåóñòðîéñòâà è áåç íåóäîáñòâà ïî-ãîëåìè îò îáèêíîâåíèòå.
×ë. 40. (1) Äÿëîâåòå íà îòäåëíèòå ñîáñòâåíèöè â îáùèòå ÷àñòè ñà ñúðàçìåðíè íà ñúîòíîøåíèåòî ìåæäó ñòîéíîñòèòå íà îòäåëíèòå ïîìåùåíèÿ, êîèòî òå ïðèòåæàâàò, èç÷èñëåíè ïðè ó÷ðåäÿâàíåòî íà åòàæíàòà ñîáñòâåíîñò. Ïî-êúñíè èçìåíåíèÿ â îòäåëíèòå ïîìåùåíèÿ íå ñå îòðàçÿâàò âúðõó ðàçìåðà íà äÿëîâåòå.

(2) Ïðè íàäñòðîÿâàíå íà ñãðàäà â åòàæíà ñîáñòâåíîñò ñîáñòâåíèöèòå íà íàäñòðîåíèòå åòàæè èëè ÷àñòè îò åòàæè ïðèäîáèâàò, ñðåùó çàïëàùàíå, ñîáñòâåíîñòòà è âúðõó âñè÷êè îáùè ÷àñòè íà ñãðàäàòà, âêëþ÷èòåëíî è âúðõó çåìÿòà. Äÿëîâåòå íà âñè÷êè ñúñîáñòâåíèöè â îáùèòå ÷àñòè ñå îïðåäåëÿò ñúîáðàçíî ñúîòíîøåíèåòî ìåæäó ñòîéíîñòèòå íà îòäåëíèòå ïîìåùåíèÿ ïî âðåìå çàâúðøâàíåòî íà ñòðîåæà.

(3) Êîãàòî ñîáñòâåíèêúò íà åòàæ èëè ÷àñò îò åòàæ ïðåõâúðëè îòäåëíà ÷àñò îò ñâîÿ èìîò íà äðóãî ëèöå, ÷àñòòà íà ïðèîáðåòàòåëÿ è íà îò÷óæäèòåëÿ â îáùèòå ÷àñòè íà ñãðàäàòà ñå îïðåäåëÿ îò ñúîòíîøåíèåòî ìåæäó ñòîéíîñòèòå íà ïðåõâúðëåíàòà è çàïàçåíàòà ÷àñò ïî âðåìå íà ïðåõâúðëÿíåòî. Ñúùîòî ïðàâèëî ñå ïðèëàãà è ïðè äåëáà.
×ë. 41. Âñåêè ñîáñòâåíèê, ñúðàçìåðíî ñ äåëà ñè â îáùèòå ÷àñòè, å äëúæåí äà ó÷àñòâóâà â ðàçíîñêèòå, íåîáõîäèìè çà ïîääúðæàíåòî èëè çà âúçñòàíîâÿâàíåòî èì, è â ïîëåçíèòå ðàçíîñêè, çà èçâúðøâàíå íà êîèòî å âçåòî ðåøåíèå îò îáùîòî ñúáðàíèå.
×ë. 42. (Èçì. - ÄÂ, áð. 6 îò 2009 ã., â ñèëà îò 1.05.2009 ã.) Óïðàâëåíèåòî íà îáùèòå ÷àñòè â ñãðàäàòà â åòàæíà ñîáñòâåíîñò è íàäçîðúò çà èçïúëíåíèå íà çàäúëæåíèÿòà íà îáèòàòåëèòå ïðèíàäëåæè íà îáùîòî ñúáðàíèå íà ñîáñòâåíèöèòå è íà èçáðàíèÿ îò íåãî óïðàâèòåë.
×ë. 43. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 6 îò 2009 ã., â ñèëà îò 1.05.2009 ã.) Îáùîòî ñúáðàíèå âçåìà ðåøåíèå, àêî â çàñåäàíèåòî ó÷àñòâóâàò, ëè÷íî èëè ÷ðåç ïðåäñòàâèòåëè, ïîëîâèíàòà îò ñîáñòâåíèöèòå.

(2) Â îáùîòî ñúáðàíèå ó÷àñòâóâàò ñ ïðàâî íà ãëàñ è íàåìàòåëèòå ïðè ðàçðåøàâàíåòî íà âúïðîñè, êîèòî çàñÿãàò òåõíèòå èìóùåñòâåíè èíòåðåñè èëè âúòðåøíèÿ ðåä íà ñãðàäàòà. Â òîçè ñëó÷àé îáùîòî ñúáðàíèå âçåìà ðåøåíèå, àêî ïðèñúñòâóâàò ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà îò ëèöàòà, êîèòî èìàò ïðàâî äà ó÷àñòâóâàò â ñúáðàíèåòî.

(3) Àêî ïðè ïúðâîòî ñâèêâàíå íå ñå ÿâÿò íóæíîòî ÷èñëî ëèöà, ñúáðàíèåòî ñå îòëàãà çà åäèí ÷àñ ïî-êúñíî ïðè ñúùèÿ äíåâåí ðåä è ñå ñ÷èòà çàêîííî, êîëêîòî è ëèöà äà ñå ÿâÿò.
×ë. 44. (1) Îáùîòî ñúáðàíèå âçåìà ðåøåíèå ñ ìíîçèíñòâî, êîåòî ïðåäñòàâëÿâà ïîâå÷å îò ïîëîâèíàòà îò ïðèñúñòâóâàùèòå ñîáñòâåíèöè.

(2) Â ñëó÷àÿ íà àë. 2 íà ïðåäõîäíèÿ ÷ëåí îáùîòî ñúáðàíèå ðåøàâà ñ ìíîçèíñòâî íà ãëàñîâåòå íà ïðèñúñòâóâàùèòå.
×ë. 45. (1) (Äîï. - ÄÂ, áð. 6 îò 2009 ã., â ñèëà îò 1.05.2009 ã.) Ñîáñòâåíèêúò íà åòàæ èëè íà ÷àñò îò åòàæ ñå èçâàæäà îò ñãðàäàòà ïî ðåøåíèå íà îáùîòî ñúáðàíèå çà ñðîê äî òðè ãîäèíè:

à) àêî èçïîëçóâà èëè äîïóñêà äà ñå èçïîëçóâàò íåãîâèòå ïîìåùåíèÿ ïî íà÷èí, êîéòî èçëàãà ñãðàäàòà íà îïàñíîñò îò ïîæàð èëè îò çíà÷èòåëíè ïîâðåäè, è

á) (èçì. - ÄÂ, áð. 33 îò 1996 ã.) àêî ñèñòåìàòè÷åñêè íàðóøàâà ïðàâèëíèêà èëè ðåøåíèÿòà íà îáùîòî ñúáðàíèå çà âúòðåøíèÿ ðåä â ñãðàäàòà èëè äîáðèòå íðàâè.

(2) Îáùîòî ñúáðàíèå ìîæå äà âçåìå ðåøåíèå çà èçâàæäàíå ñàìî ñëåä êàòî ñîáñòâåíèêúò å áèë ïðåäóïðåäåí ïèñìåíî îò óïðàâèòåëÿ, ÷å ùå áúäå èçâàäåí îò èìîòà è àêî è ñëåä òîâà ïðåäóïðåæäåíèå íå å ïðåêðàòèë íàðóøåíèåòî.
×ë. 46. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 6 îò 2009 ã., â ñèëà îò 1.05.2009 ã.) Ñîáñòâåíèêúò ìîæå äà èñêà îò ðàéîííèÿ ñúä îòìÿíà íà ðåøåíèåòî íà îáùîòî ñúáðàíèå çà èçâàæäàíåòî ïî ðåäà, óñòàíîâåí â îòäåëåí çàêîí.

(2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 59 îò 2007 ã.) Âúç îñíîâà íà âëÿçëîòî â ñèëà ðåøåíèå íà îáùîòî ñúáðàíèå ïî ÷ë. 45 óïðàâèòåëÿò èëè ïðåäñåäàòåëÿò íà óïðàâèòåëíèÿ ñúâåò ìîæå äà ïîèñêà èçäàâàíå íà çàïîâåä çà èçïúëíåíèå ïî ÷ë. 410, àë. 1 îò Ãðàæäàíñêèÿ ïðîöåñóàëåí êîäåêñ. 
×ë. 47. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 6 îò 2009 ã., â ñèëà îò 1.05.2009 ã.) Óïðàâèòåëÿò ïðåäñòàâëÿâà ñîáñòâåíèöèòå ïðè èçâúðøâàíå íà âñè÷êè äåéñòâèÿ, âêëþ÷èòåëíî âîäåíåòî íà äåëà, êîèòî ñà âúâ âðúçêà ñ îáèêíîâåíîòî óïðàâëåíèå íà åòàæíàòà ñîáñòâåíîñò. Çà äåéñòâèÿ, êîèòî èçëèçàò âúí îò ïðåäåëèòå íà îáèêíîâåíîòî óïðàâëåíèå, òîé ïðåäñòàâëÿâà ñîáñòâåíèöèòå, àêî áúäå óïúëíîìîùåí îò îáùîòî ñúáðàíèå.

(2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 6 îò 2009 ã., â ñèëà îò 1.05.2009 ã.) Óïðàâèòåëÿò ïðåäñòàâëÿâà â ïðîöåñà îáùî ñîáñòâåíèöèòå ïî èñêîâåòå, ïðåäÿâåíè ñðåùó òÿõ âúâ âðúçêà ñ îáùèòå ÷àñòè.

(3) Âñåêè ñîáñòâåíèê ìîæå äà âçåìå ëè÷íî ó÷àñòèå â äåëîòî, ïî êîåòî óïðàâèòåëÿò ïðåäñòàâëÿâà ñîáñòâåíèöèòå.
×ë. 48. (Îòì. - ÄÂ, áð. 55 îò 1978 ã.). 
×ë. 49. (Èçì. - ÄÂ, áð. 33 îò 1996 ã., áð. 90 îò 1999 ã., îòì., áð. 6 îò 2009 ã., â ñèëà îò 1.05.2009 ã. ). 

V. ÎÃÐÀÍÈ×ÅÍÈß ÍÀ ÑÎÁÑÒÂÅÍÎÑÒÒÀ
 ×ë. 50. Ñîáñòâåíèêúò íà íåäâèæèì èìîò íå ìîæå äà èçâúðøâà òàêèâà äåéñòâèÿ â ñâîÿ èìîò, ñ êîèòî ñå ñúçäàâàò ïðå÷êè çà èçïîëçóâàíåòî íà ñúñåäíèÿ èìîò ïî-ãîëåìè îò îáèêíîâåíèòå.
×ë. 51. Êîãàòî çà èçâúðøâàíåòî íà ðàáîòè â åäèí íåäâèæèì èìîò å íåîáõîäèìî äà ñå âëåçå â äðóã èìîò, ñîáñòâåíèêúò íà òîçè èìîò å äëúæåí äà äàäå äîñòúï çà òîâà.
×ë. 52. (Èçì. - ÄÂ, áð. 54 îò 1974 ã., áð. 36 îò 1979 ã., áð. 33 îò 1996 ã.) Íå ñå ïîçâîëÿâà äà ñå ïîñàæäàò äúðâåòà äî èìîòà íà ñúñåäà íà ïî-ìàëêî ðàçñòîÿíèå îò 3 ìåòðà çà âèñîêèòå äúðâåòà, 1,5 ìåòðà çà ñðåäíèòå è 1 ìåòúð çà íèñêèòå. Ñúñåäúò ìîæå äà èñêà ðàçðåøåíèå îò êìåòà íà îáùèíàòà, ðàéîíà èëè êìåòñòâîòî äà áúäàò îòñå÷åíè êëîíèòå íà äúðâåòàòà, êîèòî ñå ïðîñòèðàò íàä íåãîâèÿ èìîò, è êîðåíèòå, êîèòî ïðåìèíàâàò â íåãîâèÿ èìîò. Ïî ñúùèÿ ðåä òîé ìîæå äà èñêà äà áúäàò ïðåìåñòåíè äúðâåòàòà, êîèòî ñà ïîñàäåíè íà ïî-áëèçêè ðàçñòîÿíèÿ îò ïîñî÷åíèòå ïî-ãîðå.
×ë. 53. Îãðàíè÷åíèÿòà íà ñîáñòâåíîñòòà ñ îãëåä íà áëàãîóñòðîéñòâåíè è çäðàâíè öåëè ñå óðåæäàò ñ îòäåëíè çàêîíè.
×ë. 54. Ñ ðåøåíèå íà Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò ìîãàò äà ñå âúçëàãàò çàäúëæåíèÿ âúâ âðúçêà ñ ïðèòåæàâàíåòî èëè ñòîïàíèñâàíåòî íà èìîòà.

VI. ÂÅÙÍÈ ÏÐÀÂÀ ÂÚÐÕÓ ×ÓÆÄÀ ÂÅÙ
 ×ë. 55. Âåùíè ïðàâà âúðõó ÷óæäà âåù, äîêîëêîòî òå ñà ïðåäâèäåíè â çàêîíèòå, ìîãàò äà ñå ïðèäîáèâàò èëè ó÷ðåäÿâàò ñ ïðàâíà ñäåëêà, ïî äàâíîñò èëè ïî äðóãè íà÷èíè, îïðåäåëåíè â çàêîíà.

1. Ïðàâî íà ïîëçóâàíå
×ë. 56. (1) Ïðàâîòî íà ïîëçóâàíå âêëþ÷âà ïðàâîòî äà ñå èçïîëçóâà âåùòà ñúãëàñíî íåéíîòî ïðåäíàçíà÷åíèå è ïðàâîòî äà ñå ïîëó÷àâàò äîáèâè îò íåÿ áåç òÿ äà ñå ïðîìåíÿ ñúùåñòâåíî.

(2) Ïîëçóâàòåëÿò íå ìîæå äà îò÷óæäàâà ñâîåòî ïðàâî.
×ë. 57. (1) Ïîëçóâàòåëÿò å äëúæåí äà ïëàùà ðàçíîñêèòå, ñâúðçàíè ñ ïîëçóâàíåòî, âêëþ÷èòåëíî äàíúöèòå è äðóãèòå òàêñè, äà ïîääúðæà âåùòà â ñúñòîÿíèåòî, â êîåòî ÿ å ïðèåë, è äà ÿ âúðíå íà ñîáñòâåíèêà ñëåä ïðåêðàòÿâàíå íà ïðàâîòî íà ïîëçóâàíå.

(2) Ïðè ïðåäàâàíå íà èìîòà ñå ñúñòàâÿ îïèñ. Ïðè ëèïñà íà îïèñ ïðåäïîëàãà ñå, äî äîêàçâàíå íà ïðîòèâíîòî, ÷å èìîòúò å ïðåäàäåí â äîáðî ñúñòîÿíèå.

(3) Ïîëçóâàòåëÿò íå îòãîâàðÿ çà îâåõòÿâàíåòî è èçõàáÿâàíåòî íà âåùòà, êîèòî ñå äúëæàò íà îáèêíîâåíàòà óïîòðåáà.

(4) Òîé å äëúæåí äà çàñòðàõîâà âåùòà â ïîëçà íà ñîáñòâåíèêà è äà ïëàùà ïðåìèèòå çà çàñòðàõîâêàòà, àêî íå å ïîñòàíîâåíî èëè óãîâîðåíî äðóãî.
×ë. 58. Ïîëçóâàòåëÿò å äëúæåí äà ñúîáùàâà íà ñîáñòâåíèêà çà âñÿêî ïîñåãàòåëñòâî âúðõó ñîáñòâåíîñòòà.
×ë. 59. (1) Ïðàâîòî íà ïîëçóâàíå ñå ïîãàñÿâà ñúñ ñìúðòòà íà ïîëçóâàòåëÿ, àêî òî íå å ó÷ðåäåíî çà ïî-êðàòúê ñðîê.

(2) Ïðàâîòî íà ïîëçóâàíå, ó÷ðåäåíî â ïîëçà íà þðèäè÷åñêî ëèöå ñå ïîãàñÿâà ñ ïðåêðàòÿâàíåòî ìó, àêî íå å óñòàíîâåí ïî-êðàòúê ñðîê.

(3) Ïðàâîòî íà ïîëçóâàíå ñå ïîãàñÿâà è ñ ïîãèâàíåòî íà âåùòà, à ñúùî è àêî íå ñå óïðàæíÿâà â ïðîäúëæåíèå íà 5 ãîäèíè.
×ë. 60. Ñêëþ÷åíèòå îò ïîëçóâàòåëÿ äîãîâîðè çà íàåì íà ïîëñêè èìîòè îñòàâàò â ñèëà äî êðàÿ íà òåêóùàòà ñòîïàíñêà ãîäèíà, àêî ïðàâîòî íà ïîëçóâàíå ñå ïðåêðàòè ïðåäè òîâà.
×ë. 61. Ñîáñòâåíèêúò ìîæå äà èñêà îò ñúäà äà ïðåêðàòè ïðàâîòî íà ïîëçóâàíå, àêî ïîëçóâàòåëÿò, âúïðåêè îòïðàâåíîòî ìó ïðåäóïðåæäåíèå, ïðîäúëæàâà äà ñè ñëóæè ñ âåùòà ïî íà÷èí, êîéòî çàñòðàøàâà ñúùàòà ñ ðàçðóøàâàíå èëè ñúñ çíà÷èòåëíî ïîâðåæäàíå, àêî íàðóøàâà ñâîèòå ñúùåñòâåíè çàäúëæåíèÿ èëè àêî ñúùåñòâåíî ïðîìåíÿ âåùòà.
×ë. 62. (Èçì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã., áð. 33 îò 1996 ã.) Îòíîñíî ïðàâîòî íà ïîëçâàíå âúðõó äúðæàâåí èëè îáùèíñêè èìîò ñå ïðèëàãàò ðàçïîðåäáèòå íà òîçè ðàçäåë, îñâåí àêî â çàêîí èëè â àêò çà ó÷ðåäÿâàíå íà òîâà ïðàâî å ïðåäâèäåíî äðóãî.

2. Ñîáñòâåíîñò âúðõó ïîñòðîéêà
×ë. 63. (1) Ñîáñòâåíèêúò ìîæå äà îòñòúïè íà äðóãî ëèöå ïðàâîòî äà ïîñòðîè ñãðàäà âúðõó íåãîâàòà çåìÿ, êàòî ñòàíå ñîáñòâåíèê íà ïîñòðîéêàòà.

(2) Ñúùî òàêà ñîáñòâåíèêúò íà çåìÿòà ìîæå äà ïðåõâúðëè îòäåëíî îò çåìÿòà ñîáñòâåíîñòòà âúðõó âå÷å ñúùåñòâóâàùàòà ïîñòðîéêà.

(3) Ñîáñòâåíîñò âúðõó ïîñòðîéêà, îòäåëíî îò çåìÿòà ïîä íåÿ, ìîæå äà ñå ñúçäàäå è ÷ðåç äîáðîâîëíà äåëáà.
×ë. 64. Ñîáñòâåíèêúò íà ïîñòðîéêàòà ìîæå äà ñå ïîëçóâà îò çåìÿòà ñàìî äîêîëêîòî òîâà å íåîáõîäèìî çà èçïîëçóâàíåòî íà ïîñòðîéêàòà ñïîðåä íåéíîòî ïðåäíàçíà÷åíèå, îñâåí àêî â àêòà, ñ êîéòî ìó å îòñòúïåíî ïðàâîòî, å ïîñòàíîâåíî äðóãî.
×ë. 65. Êîãàòî ïðàâîòî íà ñîáñòâåíîñò âúðõó ïîñòðîéêà å óñòàíîâåíî ñúñ ñðîê, ñëåä èçòè÷àíåòî íà ñðîêà ñîáñòâåíîñòòà âúðõó ñãðàäàòà ïðåìèíàâà áåçâúçìåçäíî âúðõó ñîáñòâåíèêà íà çåìÿòà.
×ë. 66. (1) Ñîáñòâåíèêúò íà ïîñòðîéêàòà ìîæå äà ÿ ïðîäàäå íà òðåòî ëèöå ïðè ñúîòâåòíî ïðèëîæåíèå ðàçïîðåäáèòå íà ÷ë. 33. 

(2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 33 îò 1996 ã.) Ïðàâîòî íà ñòðîåæ íå ñå ïîãàñÿâà, àêî ïîñòðîéêàòà èëè ÷àñò îò íåÿ ïîãèíå, îñâåí àêî â àêòà çà ó÷ðåäÿâàíåòî å ïðåäâèäåíî äðóãî.

(3) (Íîâà - ÄÂ, áð. 33 îò 1996 ã.) Ïðåäìåò íà ïðàâîòî íà ñòðîåæ ìîæå äà áúäå è ñòðîåæ ïîä ïîâúðõíîñòòà íà çåìÿòà.

(4) (Íîâà - ÄÂ, áð. 33 îò 1996 ã.) Ïðàâî íà íàäñòðîÿâàíå è ïðàâî íà ïðèñòðîÿâàíå ñå ó÷ðåäÿâà çà íàäñòðîÿâàíå, ñúîòâåòíî ïðèñòðîÿâàíå íà ñúùåñòâóâàùà ñãðàäà.
×ë. 67. (1) Ïðàâîòî äà ñå ïîñòðîè ñãðàäà âúðõó ÷óæäà çåìÿ (÷ë. 63, àë. 1) ñå ïîãàñÿâà â ïîëçà íà ñîáñòâåíèêà íà çåìÿòà ïî äàâíîñò, àêî íå ñå óïðàæíè â ïðîäúëæåíèå íà 5 ãîäèíè.

(2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 87 îò 1974 ã., èçì., áð. 91 îò 1988 ã., áð. 31 îò 1990 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 

VII. ÂËÀÄÅÍÈÅ
 ×ë. 68. (1) Âëàäåíèåòî å óïðàæíÿâàíå íà ôàêòè÷åñêà âëàñò âúðõó âåù, êîÿòî âëàäåëåöúò äúðæè, ëè÷íî èëè ÷ðåç äðóãèãî, êàòî ñâîÿ.

(2) Äúðæàíåòî å óïðàæíÿâàíå íà ôàêòè÷åñêà âëàñò âúðõó âåù, êîÿòî ëèöåòî íå äúðæè êàòî ñâîÿ.
×ë. 69. Ïðåäïîëàãà ñå, ÷å âëàäåëåöúò äúðæè âåùòà êàòî ñâîÿ, äîêàòî íå ñå äîêàæå, ÷å ÿ äúðæè çà äðóãèãî.
×ë. 70. (1) Âëàäåëåöúò å äîáðîñúâåñòåí, êîãàòî âëàäåå âåùòà íà ïðàâíî îñíîâàíèå, ãîäíî äà ãî íàïðàâè ñîáñòâåíèê, áåç äà çíàå, ÷å ïðàâîäàòåëÿò ìó íå å ñîáñòâåíèê èëè ÷å ïðåäïèñàíàòà îò çàêîíà ôîðìà å áèëà îïîðî÷åíà. Äîñòàòú÷íî å äîáðîñúâåñòíîñòòà äà å ñúùåñòâóâàëà ïðè âúçíèêâàíå íà ïðàâíîòî îñíîâàíèå.

(2) Äîáðîñúâåñòíîñòòà ñå ïðåäïîëàãà äî äîêàçâàíå íà ïðîòèâíîòî.

(3) Êîãàòî âëàäåíèåòî å ïðåäàäåíî âúç îñíîâà íà ïðåäâàðèòåëåí äîãîâîð, ñêëþ÷åí ñúñ ñîáñòâåíèêà íà èìîòà, âëàäåëåöúò èìà ïðàâàòà ïî ÷ë. 71 è 72. 
×ë. 71. Äîáðîñúâåñòíèÿò âëàäåëåö ñå ïîëçóâà îò âåùòà è ïîëó÷àâà äîáèâèòå, êîèòî òÿ å äàëà, äî ïðåäÿâÿâàíåòî íà èñêà çà âðúùàíåòî é.
×ë. 72. (1) Äîáðîñúâåñòíèÿò âëàäåëåö ìîæå äà èñêà çà ïîäîáðåíèÿòà, êîèòî å íàïðàâèë, ñóìàòà, ñ êîÿòî ñå å óâåëè÷èëà ñòîéíîñòòà íà âåùòà âñëåäñòâèå íà òåçè ïîäîáðåíèÿ. Òîâà óâåëè÷åíèå ñå îïðåäåëÿ êúì äåíÿ íà ïîñòàíîâÿâàíå ñúäåáíîòî ðåøåíèå.

(2) Òîé ìîæå äà èñêà äà ìó ñå çàïëàòÿò íåîáõîäèìèòå ðàçíîñêè, êîèòî å íàïðàâèë çà çàïàçâàíå íà âåùòà.

(3) Äî çàïëàùàíå íà ïîäîáðåíèÿòà è íà ðàçíîñêèòå òîé èìà ïðàâî äà çàäúðæè âåùòà.
×ë. 73. (1) Íåäîáðîñúâåñòíèÿò âëàäåëåö äúëæè íà ñîáñòâåíèêà äîáèâèòå, êîèòî å ïîëó÷èë è êîèòî å ìîãúë äà ïîëó÷è, êàêòî è îáåçùåòåíèå çà ïîëçèòå, îò êîèòî ãî å ëèøèë, êàòî ñå ïðèñïàäíàò íàïðàâåíèòå çà òîâà ðàçíîñêè.

(2) Òîé ìîæå äà èñêà äà ìó ñå çàïëàòÿò è íàïðàâåíèòå îò íåãî íåîáõîäèìè çà çàïàçâàíåòî íà âåùòà ðàçíîñêè.
×ë. 74. (1) Íåäîáðîñúâåñòíèÿò âëàäåëåö ìîæå äà èñêà çà ïîäîáðåíèÿòà, êîèòî å íàïðàâèë, ñàìî ïî-ìàëêàòà ñóìà èçìåæäó ñóìàòà íà íàïðàâåíèòå ðàçíîñêè è ñóìàòà, ñ êîÿòî ñå å óâåëè÷èëà ñòîéíîñòòà íà èìîòà âñëåäñòâèå íà òåçè ïîäîáðåíèÿ.

(2) Êîãàòî ñîáñòâåíèêúò å çíàåë, ÷å ñå ïðàâÿò ïîäîáðåíèÿ âúðõó èìîòà ìó è íå ñå å ïðîòèâîïîñòàâèë, ïðàâàòà íà âëàäåëåöà ñå óðåæäàò ñúãëàñíî ÷ë. 72. 
×ë. 75. Âëàäåíèåòî íà íåäâèæèì èìîò èëè íà âåùíî ïðàâî âúðõó òàêúâ èìîò, âêëþ÷èòåëíî è âúðõó ñåðâèòóò, êîåòî å ïðîäúëæèëî íåïðåêúñíàòî ïîâå÷å îò øåñò ìåñåöà, ìîæå äà áúäå çàùèùàâàíî ñðåùó âñÿêî íàðóøåíèå. Èñêúò ìîæå äà ñå ïðåäÿâè â øåñòìåñå÷åí ñðîê.
×ë. 76. Âëàäåëåöúò èëè äúðæàòåëÿò, íà êîãîòî å îòíåòà ÷ðåç íàñèëèå èëè ïî ñêðèò íà÷èí äâèæèìà èëè íåäâèæèìà âåù, ìîæå â øåñòìåñå÷åí ñðîê äà èñêà âðúùàíåòî é îò ëèöåòî, êîåòî ÿ å îòíåëî. Òîâà íå èçêëþ÷âà ïðàâîòî íà ëèöåòî, êîåòî å îòíåëî âåùòà, äà ïðåäÿâè èñêà ïî ïðåäõîäíèÿ ÷ëåí.

VIII. ÏÐÈÄÎÁÈÂÀÍÅ È ÈÇÃÓÁÂÀÍÅ ÏÐÀÂÎÒÎ ÍÀ ÑÎÁÑÒÂÅÍÎÑÒ
 ×ë. 77. Ïðàâîòî íà ñîáñòâåíîñò ñå ïðèäîáèâà ÷ðåç ïðàâíà ñäåëêà, ïî äàâíîñò èëè ïî äðóãè íà÷èíè, îïðåäåëåíè â çàêîíà.

1. Ïðèäîáèâàíå íà äâèæèìà âåù ÷ðåç äîáðîñúâåñòíî âëàäåíèå
×ë. 78. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 100 îò 1997 ã.) Êîéòî ïðèäîáèå ïî âúçìåçäåí íà÷èí âëàäåíèåòî íà äâèæèìà âåù èëè íà öåííà êíèãà íà ïðèíîñèòåë íà ïðàâíî îñíîâàíèå, ìàêàð è îò íåñîáñòâåíèê, íî áåç äà çíàå òîâà, ïðèäîáèâà ñîáñòâåíîñòòà, îñâåí êîãàòî çà ïðåõâúðëÿíåòî íà ñîáñòâåíîñòòà âúðõó äâèæèìàòà âåù ñå èçèñêâà íîòàðèàëåí àêò èëè íîòàðèàëíà çàâåðêà íà ïîäïèñèòå. Òîâà ïðàâèëî ñå ïðèëàãà è çà ïðèäîáèâàíå íà äðóãè âåùíè ïðàâà âúðõó äâèæèìà âåù.

(2) (Èçì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.) Ñîáñòâåíèêúò íà îòêðàäíàòà èëè çàãóáåíà âåù ìîæå äà ÿ èñêà îò äîáðîñúâåñòíèÿ âëàäåëåö â òðèãîäèøåí ñðîê îò êðàæáàòà èëè èçãóáâàíåòî. Òîâà ïðàâèëî íå ñå ïðèëàãà, êîãàòî âëàäåëåöúò å ïðèäîáèë âåùòà îò äúðæàâíî èëè îáùèíñêî ïðåäïðèÿòèå.

2. Ïðèäîáèâàíå ïðàâî íà ñîáñòâåíîñò ïî äàâíîñò
×ë. 79. (1) Ïðàâîòî íà ñîáñòâåíîñò ïî äàâíîñò âúðõó íåäâèæèì èìîò ñå ïðèäîáèâà ñ íåïðåêúñíàòî âëàäåíèå â ïðîäúëæåíèå íà 10 ãîäèíè.

(2) Àêî âëàäåíèåòî å äîáðîñúâåñòíî, ïðàâîòî íà ñîáñòâåíîñò ñå ïðèäîáèâà ñ íåïðåêúñíàòî âëàäåíèå â ïðîäúëæåíèå íà 5 ãîäèíè.
×ë. 80. (1) Äâèæèìà âåù ñå ïðèäîáèâà ïî äàâíîñò ñ íåïðåêúñíàòî âëàäåíèå â ïðîäúëæåíèå íà 5 ãîäèíè.

(2) Êîéòî ïðèäîáèå âëàäåíèåòî íà äâèæèìà âåù ÷ðåç ïðåñòúïëåíèå, íå ìîæå äà ïðèäîáèå ñîáñòâåíîñòòà é ïî äàâíîñò.
×ë. 81. Ñ èçãóáâàíåòî íà âëàäåíèåòî â ïðîäúëæåíèå íà ïîâå÷å îò øåñò ìåñåöà äàâíîñòòà ñå ïðåêúñâà.
×ë. 82. Âëàäåëåöúò ìîæå äà ïðèñúåäèíè êúì ñâîåòî âëàäåíèå è âëàäåíèåòî íà ïðàâîäàòåëÿ ñè.
×ë. 83. Êîéòî äîêàæå, ÷å å âëàäÿë â ðàçëè÷íè âðåìåíà, ïðåäïîëàãà ñå, ÷å å âëàäÿë è â ïðîìåæäóòúêà, àêî íå ñå äîêàæå ïðîòèâíîòî.
×ë. 84. Îòíîñíî ïðèäîáèâíàòà äàâíîñò, îñâåí ãîðíèòå ïðàâèëà, ñå ïðèëàãàò ñúîòâåòíî è ÷ë. 113, 115, 116, 117 è 120 îò Çàêîíà çà çàäúëæåíèÿòà è äîãîâîðèòå. 
×ë. 85. Ðàçïîðåäáèòå çà ïðèäîáèâàíå ïðàâî íà ñîáñòâåíîñò âúðõó íåäâèæèì èìîò ïî äàâíîñò âàæàò çà ïðèäîáèâàíå ïî äàâíîñò è íà äðóãè âåùíè ïðàâà âúðõó òàêúâ èìîò.
×ë. 86. (Èçì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã., äîï., áð. 33 îò 1996 ã.) Íå ìîæå äà ñå ïðèäîáèå ïî äàâíîñò âåù, êîÿòî å ïóáëè÷íà äúðæàâíà èëè îáùèíñêà ñîáñòâåíîñò.

3. Íàìåðåíè âåùè
×ë. 87. Êîéòî íàìåðè äâèæèìà âåù, å äëúæåí äà ÿ ïðåäàäå íà ñîáñòâåíèêà èëè íà òîçè, êîéòî ÿ å èçãóáèë, ñëåä ïðèõâàùàíå èëè çàïëàùàíå íà âúçíàãðàæäåíèåòî è ðàçíîñêèòå.
×ë. 88. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 36 îò 1979 ã., áð. 33 îò 1996 ã.) Êîãàòî ñîáñòâåíèêúò è èçãóáèëèÿò âåùòà íå ñà èçâåñòíè, îíçè, êîéòî ÿ å íàìåðèë, å äëúæåí äà ÿ ïðåäàäå íåçàáàâíî â ñúîòâåòíàòà ñëóæáà "Îáùèíñêà ñîáñòâåíîñò".

(2) Àêî ñîáñòâåíèêúò èëè èçãóáèëèÿò âåùòà ÿ ïîèñêà â ãîäèøåí ñðîê îò íàìèðàíåòî, âåùòà ìó ñå ïðåäàâà ñðåùó çàïëàùàíå âúçíàãðàæäåíèå â ðàçìåð 10 % îò ñòîéíîñòòà íà âåùòà è ðàçíîñêèòå ïî ïðåíàñÿíåòî è ïàçåíåòî. Âúçíàãðàæäåíèåòî ìîæå äà áúäå íàìàëåíî îò ñúäà ñ îãëåä íà èìîòíîòî ñúñòîÿíèå íà èçãóáèëèÿ âåùòà èëè êîãàòî ïúëíèÿò ðàçìåð íà âúçíàãðàæäåíèåòî å ïðåêîìåðíî âèñîê.
×ë. 89. (1) (Èçì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã., áð. 33 îò 1996 ã.) Àêî ñîáñòâåíèêúò èëè èçãóáèëèÿò âåùòà íå ñå íàìåðè èëè íå ñå ÿâè â ãîäèøåí ñðîê, âåùòà ìèíàâà â ñîáñòâåíîñò íà îáùèíàòà. Â òîçè ñëó÷àé ðàçïîðåäáàòà íà ÷ë. 78, àë. 2 íå ñå ïðèëàãà.

(2) Âåùè, êîèòî ïîäëåæàò íà áúðçà ðàçâàëà èëè çà ïàçåíåòî íà êîèòî ñà íóæíè ãîëåìè ðàçíîñêè, ñå ïðîäàâàò è ñ ïîëó÷åíàòà ñóìà ñå ïîñòúïâà ñúãëàñíî ïðåäõîäíàòà àëèíåÿ.
×ë. 90. (Èçì. - ÄÂ, áð. 36 îò 1979 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 91. (1) Çàðîâåíèòå â çåìÿòà, çàçèäàíèòå èëè ñêðèòè ïî äðóã íà÷èí âåùè, ñîáñòâåíèêúò íà êîèòî íå ìîæå äà áúäå îòêðèò, ñòàâàò ñîáñòâåíîñò íà äúðæàâàòà.

(2) Ëèöåòî, êîåòî ãè å íàìåðèëî, èìà ïðàâî íà âúçíàãðàæäåíèå â ðàçìåð íà 25 % îò ñòîéíîñòòà.

4. Ïðèðàùåíèÿ
×ë. 92. Ñîáñòâåíèêúò íà çåìÿòà å ñîáñòâåíèê è íà ïîñòðîéêèòå è íàñàæäåíèÿòà âúðõó íåÿ, îñâåí àêî å óñòàíîâåíî äðóãî.
×ë. 93. Äîáèâúò îò âåùòà, êàòî ïëîäîâå, ïðèðàñò îò äîáèòúê, íàåì è äðóãè òàêèâà, ïðèíàäëåæè íà ñîáñòâåíèêà é.

5. Ïðåðàáîòâàíå è ïðèñúåäèíÿâàíå
×ë. 94. (1) Ëèöåòî, êîåòî å íàïðàâèëî íîâà âåù îò ÷óæäè ìàòåðèàëè, ñòàâà ñîáñòâåíèê íà âåùòà, àêî ñòîéíîñòòà íà èçðàáîòâàíåòî íàäìèíàâà ñòîéíîñòòà íà ìàòåðèàëà è àêî ëèöåòî íå å çíàåëî, ÷å ìàòåðèàëúò ïðèíàäëåæè íà äðóã.

(2) Â ïðîòèâåí ñëó÷àé ñîáñòâåíèêúò íà ìàòåðèàëà ñòàâà ñîáñòâåíèê íà âåùòà, íî òîé èìà ïðàâî äà ñå îòêàæå îò íåÿ.
×ë. 95. (1) Êîãàòî âåùòà å èçðàáîòåíà îò ìàòåðèàëè, êîèòî ïðèíàäëåæàò íà ðàçëè÷íè ñîáñòâåíèöè, ñîáñòâåíèê íà âåùòà å òîçè, íà êîãîòî ïðèíàäëåæè ãëàâíèÿò ìàòåðèàë.

(2) Àêî íèòî åäèí îò ìàòåðèàëèòå íå ìîæå äà ñå ñ÷åòå çà ãëàâåí, ïîðàæäà ñå ñúñîáñòâåíîñò âúðõó âåùòà.
×ë. 96. Â ñëó÷àèòå íà ïðåäõîäíèòå äâà ÷ëåíà, îíçè, êîéòî ñòàíå ñîáñòâåíèê íà íîâàòà âåù, äúëæè îáåçùåòåíèå çà ñòîéíîñòòà íà ìàòåðèàëà èëè çà èçðàáîòâàíåòî, êàêòî è çà äðóãèòå âðåäè, àêî èìà òàêèâà.
×ë. 97. Êîãàòî ÷óæäà âåù å ïðèñúåäèíåíà êàòî ÷àñò êúì ãëàâíà âåù ïî òàêúâ íà÷èí, ÷å íå áè ìîãëà äà ñå îòäåëè áåç ñúùåñòâåíî ïîâðåæäàíå íà ãëàâíàòà âåù, ñîáñòâåíèêúò íà òàçè âåù ïðèäîáèâà ïðàâîòî íà ñîáñòâåíîñò è âúðõó ïðèñúåäèíåíàòà ÷àñò, ïðè çàäúëæåíèå äà îáåçùåòè íåéíèÿ ñîáñòâåíèê.
×ë. 98. Ïðèíàäëåæíîñòòà ñëåäâà ãëàâíàòà âåù, àêî íå å ïîñòàíîâåíî èëè óãîâîðåíî äðóãî.

6. Èçãóáâàíå ïðàâîòî íà ñîáñòâåíîñò
×ë. 99. Ïðàâîòî íà ñîáñòâåíîñò ñå èçãóáâà, àêî äðóã ãî ïðèäîáèå èëè àêî ñîáñòâåíèêúò ñå îòêàæå îò íåãî.
×ë. 100. (1) (Ïðåäèøåí òåêñò íà ÷ë. 100, äîï. - ÄÂ, áð. 34 îò 2000 ã.) Îòêàçúò îò ïðàâîòî íà ñîáñòâåíîñò âúðõó íåäâèæèì èìîò èìà äåéñòâèå ñàìî àêî å èçâúðøåí â ïèñìåíà ôîðìà ñ íîòàðèàëíî çàâåðåí ïîäïèñ è àêî å âïèñàí â èìîòíèÿ ðåãèñòúð.

(2) (Íîâà - ÄÂ, áð. 34 îò 2000 ã.) Çàÿâëåíèåòî çà îòêàç îò ïðàâîòî íà ñîáñòâåíîñò ïî àë. 1 ìîæå äà ñå îòòåãëè äî âïèñâàíåòî íà îòêàçà â èìîòíèÿ ðåãèñòúð.

7. Îò÷óæäàâàíå íà èìîòè çà äúðæàâíà è îáùåñòâåíà íóæäà
×ë. 101. (Äîï. - Èçâ., áð. 12 îò 1958 ã., èçì., ÄÂ, áð. 91 îò 1988 ã., áð. 38 îò 1989 ã., áð. 31 îò 1990 ã., áð. 33 îò 1996 ã.) Çà îñîáåíî âàæíè íóæäè íà äúðæàâàòà è îáùèíèòå, çà êîèòî íÿìà âúçìîæíîñò äà ñå çàäîâîëÿò ïî äðóã íà÷èí, ìîãàò äà ñå îò÷óæäàâàò èìîòè ïðè óñëîâèÿ è ïî ðåä, óñòàíîâåíè ñúñ çàêîí, ñëåä ïðåäâàðèòåëíî è ðàâíîñòîéíî îáåçùåòåíèå.
×ë. 102. (Èçì. - ÄÂ, áð. 87 îò 1974 ã., áð. 38 îò 1989 ã., áð. 31 îò 1990 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 103. (Èçì. - ÄÂ, áð. 36 îò 1979 ã., áð. 38 îò 1989 ã., áð. 31 îò 1990 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 104. (Èçì. - ÄÂ, áð. 38 îò 1989 ã., áð. 31 îò 1990 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 105. (Èçì. - ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã., îòì., áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 106. (Îòì. - ÄÂ, áð. 38 îò 1989 ã.). 
×ë. 107. (Îòì. - ÄÂ, áð. 33 îò 1996 ã.). 

IÕ. ÇÀÙÈÒÀ ÍÀ ÏÐÀÂÎÒÎ ÍÀ ÑÎÁÑÒÂÅÍÎÑÒ
 ×ë. 108. Ñîáñòâåíèêúò ìîæå äà èñêà ñâîÿòà âåù îò âñÿêî ëèöå, êîåòî ÿ âëàäåå èëè äúðæè áåç äà èìà îñíîâàíèå çà òîâà.
×ë. 109. (1) Ñîáñòâåíèêúò ìîæå äà èñêà ïðåêðàòÿâàíå íà âñÿêî íåîñíîâàòåëíî äåéñòâèå, êîåòî ìó ïðå÷è äà óïðàæíÿâà ñâîåòî ïðàâî.

(2) (Îòì. - ÄÂ, áð. 33 îò 1996 ã.). 
×ë. 109à. (Íîâ - ÄÂ, áð. 33 îò 1996 ã.) Ñîáñòâåíèêúò íà íåäâèæèì èìîò ìîæå äà èñêà îïðåäåëÿíå íà ãðàíèöèòå ìåæäó ñâîÿ è ñúñåäíèòå èìîòè.

Õ. ÎÁÙÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ
 ×ë. 110. (1) Íåäâèæèìè âåùè ñà: çåìÿòà, ðàñòåíèÿòà, ñãðàäèòå è äðóãèòå ïîñòðîéêè è âúîáùå âñè÷êî, êîåòî ïî åñòåñòâåí íà÷èí èëè îò äåéñòâèåòî íà ÷îâåêà å ïðèêðåïåíî òðàéíî êúì çåìÿòà èëè êúì ïîñòðîéêàòà.

(2) Âñè÷êè äðóãè âåùè, âêëþ÷èòåëíî è åíåðãèÿòà, ñà äâèæèìè âåùè.
×ë. 111. (1) Ðàçïîðåäáèòå îòíîñíî íåäâèæèìèòå âåùè ñå ïðèëàãàò è ñïðÿìî âåùíèòå ïðàâà âúðõó íåäâèæèìèòå èìîòè, àêî çàêîíúò íå ïîñòàíîâÿâà äðóãî.

(2) Îòíîñíî âñè÷êè äðóãè ïðàâà ñå ïðèëàãàò ðàçïîðåäáèòå, êîèòî ñå îòíàñÿò äî äâèæèìèòå âåùè.

(3) Ðàçïîðåäáèòå â ãëàâè V - ÕI âàæàò çà âñè÷êè âèäîâå ñîáñòâåíîñòè ïî ÷ë. 2, äîêîëêîòî íå å ïîñòàíîâåíî äðóãî.

ÕI. ÂÏÈÑÂÀÍÈß
 ×ë. 112. Âïèñâàò ñå:

à) (äîï. - ÄÂ, áð. 87 îò 1974 ã., èçì., áð. 33 îò 1996 ã., äîï., áð. 34 îò 2000 ã.) âñè÷êè àêòîâå, ñ êîèòî ñå ïðåõâúðëÿ ïðàâîòî íà ñîáñòâåíîñò èëè ñå ó÷ðåäÿâà, ïðåõâúðëÿ, èçìåíÿ èëè ïðåêðàòÿâà äðóãî âåùíî ïðàâî âúðõó íåäâèæèìè èìîòè, êàêòî è àêòîâå, ñ êîèòî ñå ïðèçíàâàò òàêèâà ïðàâà;

á) äîãîâîðèòå, ñ êîèòî ñå ïðåõâúðëÿ íàñëåäñòâî, â êîåòî èìà íåäâèæèìè èìîòè;

â) àêòîâåòå çà îòêàçâàíå îò âåùíè ïðàâà âúðõó íåäâèæèìè èìîòè;

ã) äîãîâîðèòå çà äåëáà íà íåäâèæèìè èìîòè, êàêòî è ñúäåáíî-ðàçïðåäåëèòåëíè ïðîòîêîëè îòíîñíî òàêèâà èìîòè;

ä) ìîëáèòå íà êðåäèòîðèòå íà íàñëåäîäàòåëÿ èëè íà çàâåòíèöèòå çà îòäåëÿíå íà íåäâèæèìèòå èìîòè íà íàñëåäîäàòåëÿ;

å) äîãîâîðèòå çà íàåì íà íåäâèæèì èìîò çà ñðîê ïî-äúëúã îò åäíà ãîäèíà;

æ) ñïîãîäáèòå ïî ñïîðîâå îòíîñíî àêòîâå, êîèòî ïîäëåæàò íà âïèñâàíå, è

ç) âëåçëèòå â çàêîííà ñèëà ñúäåáíè ðåøåíèÿ, êîèòî çàìåñòâàò àêòîâåòå ïî áóêâà "à", êàêòî è ðåøåíèÿòà, ñ êîèòî ñå êîíñòàòèðà ñúùåñòâóâàíåòî íà ïîäëåæàùè íà âïèñâàíå àêòîâå ïî ïðåäõîäíèòå áóêâè;

è) (íîâà - ÄÂ, áð. 34 îò 2000 ã.) ïðåïèñè îò îáÿâåíèòå çàâåùàíèÿ ñ ïðåäìåò íåäâèæèì èìîò è ïðàâà âúðõó íåäâèæèì èìîò.
×ë. 113. Àêòîâåòå ïî ïðåäõîäíèÿ ÷ëåí äî âïèñâàíåòî èì íå ìîãàò äà ñå ïðîòèâîïîñòàâÿò íà òðåòè ëèöà, êîèòî ïî-ðàíî ñà ïðèäîáèëè îò ñúùèÿ ñîáñòâåíèê è âïèñàëè âåùíè ïðàâà âúðõó íåäâèæèìèÿ èìîò.
×ë. 114. Òðÿáâà äà áúäàò âïèñàíè:

à) (èçì. - ÄÂ, áð. 33 îò 1996 ã.) èñêîâèòå ìîëáè, ñ êîèòî ñå èñêà ðàçâàëÿíå, óíèùîæàâàíå, îòìåíÿâàíå èëè ïðèçíàâàíå íèùîæíîñòòà íà àêòîâå, ïîäëåæàùè íà âïèñâàíå ïî ÷ë. 112. 

Êîãàòî âïèñâàíåòî íà èñêîâàòà ìîëáà å ïðåäâèäåíî ñ èçðè÷íà ðàçïîðåäáà íà çàêîíà, òå ïðîèçâåæäàò ñïðÿìî òðåòè ëèöà äåéñòâèåòî, ïîñî÷åíî â ñúùàòà ðàçïîðåäáà. Ïðè ëèïñà íà òàêàâà ðàçïîðåäáà âïèñâàíåòî èìà çíà÷åíèå ñàìî çà äà äàäå ãëàñíîñò íà ñúäåáíèÿ ñïîð îòíîñíî èìîòè;

á) (èçì. è äîï. - ÄÂ, áð. 33 îò 1996 ã.) èñêîâèòå ìîëáè çà ïîñòàíîâÿâàíå íà ðåøåíèå çà ñêëþ÷âàíå íà îêîí÷àòåëåí äîãîâîð, ñ êîéòî ñå ïðåõâúðëÿ èëè ó÷ðåäÿâà âåùíî ïðàâî âúðõó íåäâèæèì èìîò.

Ïðèäîáèòèòå âåùíè ïðàâà è íàëîæåíè âúçáðàíè ñëåä âïèñâàíåòî íå ìîãàò äà ñå ïðîòèâîïîñòàâÿò íà èùåöà. Äúðæàâàòà èëè îáùèíàòà çà âçåìàíèÿòà ñè ñðåùó ïðàâîäàòåëÿ, ñòàíàëè èçèñêóåìè äî äåíÿ íà ïðåõâúðëÿíåòî èëè ó÷ðåäÿâàíåòî íà âåùíîòî ïðàâî, ìîæå äà îáúðíå âçèñêàíåòî ñè êúì èìîòà, â ÷èéòî ðúöå è äà ñå íàìèðà òîé, è

â) èñêîâèòå ìîëáè çà ïîñòàíîâÿâàíå íà äðóãè ðåøåíèÿ ïî ÷ë. 112, áóêâà "ç". Ïðèäîáèòèòå îò òðåòè ëèöà âåùíè ïðàâà ñëåä âïèñâàíåòî íå ìîãàò äà ñå ïðîòèâîïîñòàâÿò íà èùåöà.

Íà ìîëáèòå ïî ïðåäõîäíèòå áóêâè íå ñå äàâà õîä â ñúäèëèùàòà, äîêàòî íå áúäàò âïèñàíè.
×ë. 115. (1) Âëåçëèòå â çàêîííà ñèëà ðåøåíèÿ, ïîñòàíîâåíè ïî èñêîâèòå ìîëáè ïî ïðåäõîäíèÿ ÷ëåí, ñå îòáåëÿçâàò ïî ïðåäñòàâåí ïðåïèñ îò ðåøåíèåòî.

(2) Â ðåøåíèåòî, â êîåòî ñå óâàæàâà èñêúò, ñúäúò äàâà øåñòìåñå÷åí ñðîê íà èùåöà äà èçâúðøè òîâà îòáåëÿçâàíå. Ñëåä èçòè÷àíåòî íà òîçè ñðîê âïèñâàíåòî íà èñêîâàòà ìîëáà ãóáè äåéñòâèåòî ñè.

(3) Ñúäúò íå èçäàâà ïðåïèñ îò ðåøåíèåòî ïî ÷ë. 19, àë. 3 îò ÇÇÄ, äîêàòî èùåöúò íå äîêàæå, ÷å ñà çàïëàòåíè ðàçíîñêèòå ïî ïðåõâúðëÿíåòî, êàêòî è äàíúöèòå è äðóãèòå çàäúëæåíèÿ íà ïðàâîäàòåëÿ ìó êúì äúðæàâàòà.

(4) Àêî èñêîâàòà ìîëáà íå å âïèñàíà, ðåøåíèåòî, êîåòî å ïîñòàíîâåíî ïî íåÿ, íÿìà äåéñòâèå ñïðÿìî òðåòè ëèöà, îñâåí îò äåíÿ, â êîéòî òî å âïèñàíî.
×ë. 116. Ïîäðîáíîñòèòå îòíîñíî íà÷èíà íà âïèñâàíåòî è îòíîñíî òàêñèòå, êîèòî ñå ñúáèðàò ïðè âïèñâàíåòî, ñå óðåæäàò â Ïðàâèëíèêà çà âïèñâàíåòî, îäîáðåí îò Ìèíèñòåðñêèÿ ñúâåò.
ÏÐÅÕÎÄÍÈ ÏÐÀÂÈËÀ
§ 1. Íàñòîÿùèÿò çàêîí âëèçà â ñèëà åäèí ìåñåö ñëåä îáíàðîäâàíåòî ìó è îòìåíÿ:

1. Çàêîíà çà èìóùåñòâàòà, ñîáñòâåíîñòòà è ñåðâèòóòèòå. 

2. Çàêîíà çà ïðèâèëåãèèòå è èïîòåêèòå. 

3. Çàêîíà çà äúðæàâíèòå èìîòè. 

4. Çàêîíà çà åòàæíàòà ñîáñòâåíîñò.

5. Çàêîíà çà æèëèùíîòî ñòðîèòåëñòâî è ñòîïàíèñâàíå íà æèëèùíèÿ ôîíä.

6. Çàêîíà çà óðåæäàíå ñîáñòâåíîñòòà è çàëîãà íà çåìåäåëñêè è ïðåâîçíè ìàøèíè ñúñ çíà÷èòåëíà ñòîéíîñò.

7. Çàêîíà çà äàâíîñòòà. 

8. Çàêîíà ïðîòèâ ñïåêóëàòà ñ íåäâèæèìè èìîòè.

9. ×ë. 974 îò Çàêîíà çà ãðàæäàíñêîòî ñúäîïðîèçâîäñòâî.
§ 2. ×ë. 84 îò Çàêîíà çà çàäúëæèòåëíàòà âîåííà ñëóæáà ñå èçìåíÿ òàêà:

"Ïðè ïðåõâúðëÿíå íà ìîòîðíè ïðåâîçíè ñðåäñòâà ïðîäàâà÷úò è êóïóâà÷úò ñà äëúæíè äà óâåäîìÿò ïèñìåíî â äåñåòäíåâåí ñðîê îòäåëà "Êîíòðîëà âúðõó àâòîòðàíñïîðòà ïðè Ìèíèñòåðñòâîòî íà âúòðåøíèòå ðàáîòè"."
§ 3. Ïðàâîòî íà ñîáñòâåíîñò è äðóãèòå âåùíè ïðàâà, ïðèäîáèòè äî âëèçàíåòî íà òîçè çàêîí â ñèëà, ñå çàïàçâàò.
§ 4. Îòíîñíî ïðèäîáèâíàòà äàâíîñò, çàïî÷íàëà äà òå÷å ïðè äåéñòâèåòî íà îòìåíåíèÿ çàêîí çà äàâíîñòòà, ñå ïðèëàãàò ðàçïîðåäáèòå íà íàñòîÿùèÿ çàêîí, àêî çà çàâúðøâàíå íà äàâíîñòòà ïî îòìåíåíèÿ çàêîí å íóæåí ïî-äúëúã ñðîê îò ïðåäâèäåíèÿ â íàñòîÿùèÿ çàêîí.
§ 5. Ïðåïðàùàíèÿòà â ðàçíè çàêîíè êúì òåêñòîâåòå íà îòìåíåíèòå ñ § 1 çàêîíè âàæàò êàòî ïðåïðàùàíèÿ êúì ñúîòâåòíèòå ïî ñúäúðæàíèå òåêñòîâå íà íàñòîÿùèÿ çàêîí.
§ 6. (Íîâ - ÄÂ, áð. 87 îò 1974 ã.) Ãðàæäàíèòå, íà êîèòî å ïðèçíàòî ïðàâî íà ñòðîåæ âúðõó óðåãóëèðàíè äúðæàâíè äâîðíè ìåñòà, îòñòúïåíè èì èëè çàåòè îò òÿõ äî 15.ÕII.1951 ã. è çàñòðîåíè äî 1.IÕ.1956 ã., èìàò ïðàâî ïðè ïðåõâúðëÿíå èëè îò÷óæäàâàíå íà èìîòèòå äà ïîëó÷àò ïúëíàòà öåíà çà ïðàâîòî íà ñòðîåæ.
§ 7. (Íîâ - ÄÂ, áð. 87 îò 1974 ã.) Ðàçïîðåäáàòà íà ÷ë. 67, àë. 2 ñå ïðèëàãà è çà çàâàðåíè ñëó÷àè, êîãàòî èìîòúò íå å çàñòðîåí è ïðîäúëæàâà äà ñå âëàäåå îò ëèöåòî, íà êîåòî å îòñòúïåíî ïðàâîòî íà ñòðîåæ, èëè îò íåãîâèòå íàñëåäíèöè, àêî òî íå å îòíåòî îò èçïúëíèòåëíèÿ êîìèòåò íà îáùèíñêèÿ íàðîäåí ñúâåò äî âëèçàíå â ñèëà íà òàçè ðàçïîðåäáà.

Èçïúëíåíèåòî íà íàñòîÿùèÿ óêàç ñå âúçëàãà íà ìèíèñòúðà íà ïðàâîñúäèåòî. 
————————————————————————————————
ÏÐÅÕÎÄÍÀ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÀ êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå íà Çàêîíà çà ñîáñòâåíîñòòà

(ÄÂ, áð. 31 îò 1990 ã.)

§ 44. Òîçè çàêîí ñå ïðèëàãà è êúì îò÷óæäèòåëíèòå ïðîèçâîäñòâà, êîèòî äî âëèçàíåòî ìó â ñèëà íå ñà çàâúðøåíè.
ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ êúì Çàêîíà çà ìåñòíîòî ñàìîóïðàâëåíèå è ìåñòíàòà àäìèíèñòðàöèÿ 

(ÄÂ, áð. 77 îò 1991 ã., èçì. è äîï., áð. 49 îò 1995 ã., èçì., áð. 26 îò 2000 ã.)

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

§ 7. Ñ âëèçàíå â ñèëà íà òîçè çàêîí ïðåìèíàâàò â ñîáñòâåíîñò íà îáùèíèòå è ñëåäíèòå äúðæàâíè èìîòè:

1. âîäîèçòî÷íèöèòå, âêëþ÷èòåëíî ïîäçåìíèòå è ìèíåðàëíèòå âîäè, êîèòî ñå ïîëçâàò ñàìî îò ñúîòâåòíàòà îáùèíà, çàåäíî ñ âîäîâçåìíèòå ñúîðúæåíèÿ è äîâåæäàùèòå ìðåæè è ñúîðúæåíèÿ;

2. ÿçîâèðè, åçåðà è ïðèíàäëåæàùèòå êúì òÿõ ïëàæîâå, êàðèåðè çà èíåðòíè è äðóãè ìàòåðèàëè îò ìåñòíî çíà÷åíèå;

3. íåçàñòðîåíè ïàðöåëè è èìîòè â ñåëèùíèòå òåðèòîðèè, ïðåäíàçíà÷åíè çà æèëèùíî ñòðîèòåëñòâî, îáùåñòâåíè, áëàãîóñòðîéñòâåíè è êîìóíàëíè ìåðîïðèÿòèÿ, ïðèäîáèòè ÷ðåç îò÷óæäèòåëíî ïðîèçâîäñòâî, ñ èçêëþ÷åíèå íà ïîäëåæàùèòå íà âðúùàíå íà ïðåäèøíèòå èì ñîáñòâåíèöè;

4. (èçì. - ÄÂ, áð. 49 îò 1995 ã., áð. 26 îò 2000 ã.) îáùèíñêèòå ïúòèùà, óëèöèòå, áóëåâàðäèòå, ïëîùàäèòå, îáùåñòâåíèòå ïàðêèíãè â ñåëèùàòà è çåëåíèòå ïëîùè çà îáùåñòâåíî ïîëçâàíå;

5. æèëèùíèòå îáåêòè, èçãðàäåíè ïî ðåäà íà ÷ë. 117 îò Çàêîíà çà òåðèòîðèàëíî è ñåëèùíî óñòðîéñòâî, çà îáîðîòíè æèëèùà èëè çà ñîöèàëíè ìåðîïðèÿòèÿ, âêëþ÷èòåëíî çà îòäàâàíå ïîä íàåì íà ñîöèàëíî ñëàáè ñåìåéñòâà;

6. îáåêòèòå íà îáùèíñêàòà èíôðàñòðóêòóðà ñ ìåñòíî çíà÷åíèå, ïðåäíàçíà÷åíè çà àäìèíèñòðàòèâíèòå ïîòðåáíîñòè íà îáùèíèòå, êàêòî è çà çäðàâíî, îáðàçîâàòåëíî, êóëòóðíî, òúðãîâñêî, áèòîâî, ñïîðòíî èëè êîìóíàëíî îáñëóæâàíå;

7. ìðåæèòå è ñúîðúæåíèÿòà íà òåõíè÷åñêàòà èíôðàñòðóêòóðà íà òðàíñïîðòíàòà, åíåðãèéíàòà, âîäîñíàáäèòåëíàòà, êàíàëèçàöèîííàòà, ñúîáùèòåëíàòà è èíæåíåðíî-çàùèòíàòà ñèñòåìà, êîèòî îáñëóæâàò ñàìî òåðèòîðèÿòà íà ñúîòâåòíàòà îáùèíà è íå ñà âêëþ÷åíè â óñòàâíèÿ ôîíä íà òúðãîâñêè äðóæåñòâà.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Çàêîíà çà ñîáñòâåíîñòòà

(ÄÂ, áð. 33 îò 1996 ã., â ñèëà îò 1.06.1996 ã., èçì., áð. 54 îò 2008 ã.)

§ 27. (Îòì. - ÄÂ, áð. 54 îò 2008 ã.). 

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ êúì Çàêîíà çà äåíîìèíàöèÿ íà ëåâà 

(ÄÂ, áð. 20 îò 1999 ã., äîï., áð. 65 îò 1999 ã., â ñèëà îò 5.07.1999 ã.)

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

§ 4. (1) (Äîï. - ÄÂ, áð. 65 îò 1999 ã.) Ñ âëèçàíåòî â ñèëà íà çàêîíà âñè÷êè ÷èñëà â ñòàðè ëåâîâå, ïîñî÷åíè â çàêîíèòå, âëåçëè â ñèëà ïðåäè 5 þëè 1999 ã., ñå çàìåíÿò ñ íàìàëåíè 1000 ïúòè ÷èñëà â íîâè ëåâîâå. Çàìÿíàòà íà âñè÷êè ÷èñëà â ñòàðè ëåâîâå ñ íàìàëåíè 1000 ïúòè ÷èñëà â íîâè ëåâîâå ñå ïðèëàãà è çà âñè÷êè çàêîíè, ïðèåòè ïðåäè 5 þëè 1999 ã., êîèòî ñà âëåçëè èëè ùå âëÿçàò â ñèëà ñëåä 5 þëè 1999 ã.

(2) Îðãàíèòå, ïðèåëè èëè èçäàëè ïîäçàêîíîâè íîðìàòèâíè àêòîâå, âëåçëè â ñèëà ïðåäè 5 þëè 1999 ã. è â êîèòî èìà ÷èñëà â ëåâîâå, äà íàïðàâÿò ïðîèçòè÷àùèòå îò òîçè çàêîí èçìåíåíèÿ â òÿõ òàêà, ÷å èçìåíåíèÿòà äà ñå ïðèëàãàò îò äàòàòà íà âëèçàíåòî â ñèëà íà çàêîíà.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

§ 7. Çàêîíúò âëèçà â ñèëà îò 5 þëè 1999 ã.
ÇÀÊÎÍ çà äîïúëíåíèå íà Çàêîíà çà ñîáñòâåíîñòòà 

(ÄÂ, áð. 46 îò 2006 ã., â ñèëà îò 1.06.2006 ã., èçì., áð. 105 îò 2006 ã., áð. 113 îò 2007 ã., â ñèëà îò 31.12.2007 ã., áð. 109 îò 2008 ã., â ñèëà îò 31.12.2008 ã.)

§ 1. (Èçì. - ÄÂ, áð. 105 îò 2006 ã., áð. 113 îò 2007 ã., áð. 109 îò 2008 ã., â ñèëà îò 31.12.2008 ã.) Äàâíîñòòà çà ïðèäîáèâàíå íà äúðæàâíè è îáùèíñêè èìîòè ñïèðà äà òå÷å äî 31 äåêåìâðè 2011 ã.

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
ÏÐÅÕÎÄÍÈ È ÇÀÊËÞ×ÈÒÅËÍÈ ÐÀÇÏÎÐÅÄÁÈ êúì Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Çàêîíà çà îáùèíñêàòà ñîáñòâåíîñò 

(ÄÂ, áð. 54 îò 2008 ã.)

§ 37. (1) Â òðèìåñå÷åí ñðîê îò âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí ìèíèñòúðúò íà ðåãèîíàëíîòî ðàçâèòèå è áëàãîóñòðîéñòâîòî è ìèíèñòúðúò íà ïðàâîñúäèåòî óòâúðæäàâàò îáðàçöèòå íà àêòîâåòå çà îáùèíñêà ñîáñòâåíîñò è íà ðåãèñòðèòå è èçäàâàò íàðåäáèòå ïî òîçè çàêîí.

(2) Êìåòîâåòå íà îáùèíè îðãàíèçèðàò ñúñòàâÿíåòî íà ðåãèñòðèòå ïî òîçè çàêîí â òðèìåñå÷åí ñðîê îò âëèçàíåòî â ñèëà íà ñúîòâåòíèòå íàðåäáè ïî àë. 1.

(3) Êìåòîâåòå íà îáùèíè îðãàíèçèðàò ñúñòàâÿíåòî íà ðåãèñòúðà ïî ÷ë. 41, àë. 4 â òðèìåñå÷åí ñðîê îò âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí.

(4) Îáùèíñêèòå ñúâåòè ïðèåìàò ñòðàòåãèèòå çà óïðàâëåíèå íà îáùèíñêàòà ñîáñòâåíîñò, èçìåíåíèÿòà è äîïúëíåíèÿòà íà íàðåäáèòå ïî ïðèëàãàíå íà çàêîíà è îïðåäåëÿò öåíîâèòå çîíè â óðáàíèçèðàíèòå òåðèòîðèè â òðèìåñå÷åí ñðîê îò âëèçàíåòî â ñèëà íà òîçè çàêîí.

(5) Îò÷óæäèòåëíèòå ïðîèçâîäñòâà, çà êîèòî èìà ïðèåòè ðåøåíèÿ íà îáùèíñêèòå ñúâåòè ïî îòìåíåíèÿ ÷ë. 23, ñå äîâúðøâàò ïî äîñåãàøíèÿ ðåä.

.......................................................................

§ 42. Çà íåïðèêëþ÷åíèòå ïðîèçâîäñòâà çà ïðîäàæáà íà çåìÿ - ÷àñòíà îáùèíñêà ñîáñòâåíîñò, íà ñîáñòâåíèöè íà çàêîííî ïîñòðîåíà âúðõó íåÿ ñãðàäà, îáðàçóâàíè ïî îòìåíåíèÿ § 27 îò ïðåõîäíèòå è çàêëþ÷èòåëíèòå ðàçïîðåäáè íà Çàêîíà çà èçìåíåíèå è äîïúëíåíèå íà Çàêîíà çà ñîáñòâåíîñòòà (ÄÂ, áð. 33 îò 1996 ã.), çà êîèòî èìà ïîäàäåíà ìîëáà äî êìåòà íà îáùèíàòà äî äåíÿ íà âëèçàíå â ñèëà íà òîçè çàêîí, öåíàòà íà çåìÿòà ñå îïðåäåëÿ, êàòî äàíú÷íàòà îöåíêà ñå óâåëè÷è ñ 20 íà ñòî.